11
12
| Orator, LVIII, 198. | ||
13
«Voluptati autem
aurium morigerari debet oratio»
,
Orator,
XLVIII, 159.
14
«Ipsae enim aures vel animus aurium
nuntio naturalem quandam in se continet vocum omnium mensionem.
Itaque et largiora et breviora iudicat et perfecta ac moderata
semper exspectat»
, Orator, LIII, 177-178.
15
El texto aparece en el folio 393v del ms. 219 de la Biblioteca Universitaria de Salamanca, por el que cito.
16
Lo ha
señalado con su habitual acierto Fernando Lázaro:
«Cualquier escritor que se propusiera
literaturizar su prosa dotándola de ritmo [...] tenía
que acudir a los recursos ya consagrados, porque, insisto, no
sólo se habían descubierto ya, sino que andaban
inventariados en las artes retóricas»
, op. cit.,
1988, p. 111.
17
Expone Cicerón estos principios en los párrafos 149-50 y 164-68 de su Orator.
18
«Et nec sententia ulla est quae fructum
oratori ferat nisi apte exposita atque absolute, nec verborum lumen
apparet nisi diligenter conlocatorum at horum utrumque numerus
inlustrat»
, Orator, LXVIII, 227.
19
Subida del Monte Carmelo, lib. III, c. 45, 5, en San Juan de la Cruz, Obras completas, Madrid, BAC, 1974, p. 316. Vid. Cristóbal Cuevas, «San Juan de la Cruz y la retórica del patetismo», en Otger Steggink (ed.), Juan de la Cruz, espíritu de llama, Roma, Institutum Carmelitanum, 1991, pp. 467-80.
20
Exposición del Libro de Job, XXIX, 23; fol. 334.